Czwarty rok po pełnoskalowej napaści Rosji na Ukrainę mija niejako w atmosferze niepewności m.in. w kontekście czasu oraz warunków zakończenia wojny. Od początku rozpoczęcia konfliktu zbrojnego nasz kraj stanowi ważne ogniwo pomocy dla walczącej Ukrainy, dlatego kwestie związane z wojną są ciągle żywe w debacie publicznej.
26 lutego 2026 roku na Wydziale Politologii i Dziennikarstwa Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie została zainaugurowana seria regularnych spotkań skierowanych do studentów, zainteresowanych problematyką Europy Środkowej oraz Wschodniej. Tytuł pierwszej z nich to: „Między wojną a (nie)pokojem. Czwarty rok pełnoskalowej wojny rosyjsko-ukraińskiej”.
Pomysłodawcą wydarzenia było Centrum Europy Wschodniej UMCS. Partnerami przedsięwzięcia to: Wydział Politologii i Dziennikarstwa UMC, Katedra Teorii Polityki i Studiów Wschodnich KUL, Centrum Kompetencji Europejskich UMCS, Akademickie Centrum Analiz Strategicznych Akademii Sztuki Wojennej, Team Europe oraz Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w województwie lubelskim.
Uczestnicy wydarzenia zostali przywitani przez Panią prof. Ewelinę Podgajną – dziekan Wydziału Politologii i Dziennikarstwa. Spotkanie moderował Pan prof. dr hab. Walenty Baluk – dyrektor Centrum Europy Wschodniej UMCS oraz dr hab. Tomasz Stępniewski – kierownik Katedry Teorii Polityki i Studiów Wschodnich KUL oraz konsultant Regionalnego Ośrodka Debaty Międzynarodowej w woj. lubelskim.
W debacie uczestniczyli zarówno krajowi i zagraniczni eksperci. Jako pierwszy wystąpił dr hab. Konrad Pawłowski z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS. Pan profesor opowiedział o wpływie wojny toczącej się za naszą wschodnią granicą na zmiany zachodzące w ładzie międzynarodowym.
Z kolei dr Alicja Zyguła z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz Wielonarodowej Brygady LITPOLUKRBRIG w Lublinie zauważyła, że wojna w Ukrainie zmieniła nie tylko ład międzynarodowy ale też jej miejsce na arenie międzynarodowej. Ponadto wojna stała się katalizatorem wielu głębokich zmian i znacznie przyspieszyła procesy transformacji Ukrainy w wielu obszarach. Putin nie docenił ani ukraińskiej armii, ani ukraińskiego społeczeństwa licząc, że Kijów zostanie zdobyty w trzy dni.
Kolejnym prelegentem był dr Jakub Olchowski – dyrektor Centrum Kompetencji Europejskich Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Powiedział on, że każda wojna jest motorem wzrostu cywilizacyjnego oraz analizował zmiany zachodzące na froncie rosyjsko-ukraińskim. Podkreślił także coraz większe znaczenie sektora IT na polu walki oraz ogromny potencjał informatyczny, jaki drzemie w Ukraińcach. „Na początku wojny dominowały dywizje pancerne, a teraz na froncie rządzą drony służące nie tylko do obrony, czy ataku, ale także do transportu rannych oraz dostarczania zaopatrzenia”.
Analizy kwestii pozamilitarnych dokonał dr Oleksii Polegkyi reprezentujący George Washington University oraz Center for Public Diplomacy in Kyiv). Ekspert podkreślił szybką dynamikę przemian, jakie zachodzą w społeczeństwie ukraińskim oraz adaptację społeczeństwa ukraińskiego do toczącej się wojny. Po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 20224 r. Ukraińcy zrozumieli, że ta wojna ma charakter egzystencjalny. Rosji nie interesują zdobycze terytorialne, tylko całkowite podporządkowanie Ukrainy. Te obserwacje potwierdził także dr Andrzej Szabaciuk z Katedry Teorii Polityki i Studiów Wschodnich Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz ekspert Instytutu Europy Środkowej. „Realnym celem Rosji jest likwidacja państwa ukraińskiego, która ma zostać rdzeniem imperium rosyjskiego. Polityka Rosji jest ludobójcza. Ona chce zniszczyć tożsamość oraz kulturę ukraińską, a także eliminuje elity ukraińskie”.
Ostatnia ekspertka dr Justyna Olędzka z Akademickiego Centrum Analiz Strategicznych Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie, omówiła problem Białorusi angażującej się w wojnę po stronie Rosji. Białoruś co prawda nie jest agresorem, ale stanowi zaplecze operacyjne dla Rosji. Około 3 tys. białoruskich firm jest zaangażowanych w toczący się konflikt. Ponadto Rosja umieściła na Białorusi rakiety manewrujące, wycelowane w stolice państw europejskich.
Podsumowując seminarium eksperci wspólnie doszli do wniosku, że sprawiedliwy i przede wszystkim trwały pokój w wolnej Ukrainie, jest ważnym warunkiem bezpiecznej oraz stabilnej nie tylko Polski, ale całej Europy.
Fot. Ihor Kolisnichenko