Cztery lata od wybuchu pełnoskalowej wojny przypomina ona coraz bardziej ponure zmagania pozycyjne znane z okopów I wojny światowej. Błyskawiczne kampanie militarne odeszły w przeszłość. Dziś o przetrwaniu decydują rezerwy ludzkie, przepustowość szlaków logistycznych i determinacja społeczeństw, a perspektywa szybkiego zwycięstwa ustępuje miejsca widmu obopólnego wyczerpania państw. Z analizy obecnej sytuacji wyłania się obraz wojny na wyniszczenie, w której obu stronom brakuje sił.
Kleszcze zaciskają się na Donbasie
Środek ciężkości rosyjskiej machiny wojennej ostatecznie przeniósł się do obwodu donieckiego, gdzie priorytetem stało się opanowanie strategicznej aglomeracji Słowiańska i Kramatorska. Sytuacja obrońców na tym odcinku jest krytyczna. Rosyjskie siły, po miesiącach brutalnego i metodycznego naporu, zdołały przełamać ukraińską obronę w rejonie Konstantynówki, otwierając sobie drogę w głąb regionu.
Armia rosyjska stosuje bezwzględną taktykę małych, mobilnych grup szturmowych, które precyzyjnie infiltrują ukraińskie linie obronne. Dowództwo w Moskwie zdaje się zupełnie ignorować gigantyczne straty we własnych szeregach, rzucając kolejne fale żołnierzy, byle tylko zrealizować polityczny plan minimum – przełamanie potężnego ukraińskiego „pasa twierdz” i całkowite wchłonięcie Donbasu.
Demograficzna zapaść i pustki w koszarach
Ten potężny napór wroga zbiega się w czasie z pogłębiającym się ukraińskim kryzysem mobilizacyjnym. Choć obie armie ponoszą potężne straty, Rosja wciąż potrafi rekrutować około 30 tys. żołnierzy miesięcznie, co pozwala jej na zachowanie operacyjnej inicjatywy. Ukraina z kolei powołuje pod broń od 17 do 24 tys. osób, co nie wystarcza nawet na załatanie „frontowych wyrw”. W efekcie wiele jednostek bojowych Kijowa operuje na poziomie zaledwie 30% planowanego stanu, a to paraliżuje i tak rzadkie rotacje.
Płonące zaplecze wroga i iluzja stabilności
Wobec topniejących sił konwencjonalnych Kijów z sukcesem zintensyfikował wojnę asymetryczną, przenosząc koszty konfliktu na terytorium wroga oraz okupowany Krym. Metodyczne ataki ukraińskich dronów na rafinerie, infrastrukturę wojskową i terminale naftowe, a także uderzenia docierające do samej Moskwy i Petersburga, zrujnowały kreowany przez kremlowską propagandę obraz w pełni stabilnego państwa. Na Krymie zapanował logistyczny i energetyczny chaos – wprowadzono racjonowanie paliwa, dochodzi do przerw w dostawach prądu, a sektor turystyczny załamał się w obliczu masowo anulowanych rezerwacji.
Mroźny finał na horyzoncie
Analiza bieżących wydarzeń nie pozostawia złudzeń: wojna najprawdopodobniej nie zakończy się rozstrzygającym uderzeniem militarnym. Obie strony nieuchronnie zmierzają w stronę krytycznego punktu załamania wydolności państwa. Z jednej strony armia ukraińska balansuje na krawędzi zapaści demograficznej i kadrowej, z drugiej – Rosja sukcesywnie traci swoją sprawność logistyczną i gospodarczą.
Wszystko wskazuje na to, że finałem tej wyczerpującej wojny będzie chłodne, wymuszone obopólnym brakiem zasobów zamrożenie konfliktu na linii frontu. Zakończenie działań zbrojnych nastąpi w momencie, gdy fizyczne i gospodarcze wyczerpanie nie pozwoli Ukrainie i Rosji na kontynuowanie walk, tworząc nową, choć niezwykle trudną do zaakceptowania dla obu stron rzeczywistość geopolityczną.
Autor: dr Andrzej Szabaciuk – pracownik naukowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz analityk Instytutu Europy Środkowej.